Endometriosis & IVF: Adakah Rawatan IVF Berkesan untuk Pesakit Endometriosis?

Endometriosis adalah penyakit ginekologi kronik yang menjejaskan 2% hingga 10% wanita dalam usia reproduktif . Ia dicirikan oleh kehadiran tisu seperti endometrium di luar rongga rahim, yang mencetuskan keradangan kronik dan pembentukan parut. Akibatnya, 30% hingga 50% wanita dengan endometriosis mengalami masalah kesuburan.

Walaupun cabaran ini nyata, rawatan IVF (Persenyawaan In Vitro) menawarkan harapan yang besar. Artikel ini akan membimbing anda tentang bagaimana endometriosis menjejaskan kesuburan, strategi terkini untuk meningkatkan kejayaan IVF, dan faktor-faktor yang perlu dipertimbangkan.

Bagaimana Endometriosis Menjejaskan Kesuburan?

Endometriosis menjejaskan kesuburan melalui beberapa mekanisme :

Mekanisme Kesan pada Kesuburan
Lekatan (Adhesions) & Anatomi Terherot Lekatan pada pelvis boleh menghalang ovulasi, pengambilan ovum oleh tiub fallopio, dan pengangkutan embrio.
Keradangan Kronik Persekitaran pelvis yang kaya dengan sitokin pro-radang merosakkan kualiti ovum, mengganggu persenyawaan dan implantasi embrio.
Kesan pada Kualiti Ovum Tekanan oksidatif daripada keradangan boleh merosakkan DNA ovum dan mengurangkan kualiti embrio.
Gangguan Implantasi Endometrium menjadi kurang reseptif terhadap embrio akibat keradangan dan ketidakseimbangan hormon.

 

Adakah IVF Berkesan untuk Pesakit Endometriosis?

Jawapannya: YA. Kajian menunjukkan bahawa kadar kehamilan bagi pesakit endometriosis yang menjalani IVF adalah setanding dengan pesakit yang mengalami ketidaksuburan akibat faktor lain.

Satu kajian retrospektif di Indonesia mendapati bahawa walaupun bilangan ovum yang berjaya diambil dan kadar pembelahan embrio lebih rendah pada pesakit endometriosis, kadar kehamilan biokimia, klinikal, dan berterusan tidak berbeza secara signifikan berbanding pesakit dengan faktor tiub.

 

Parameter Endometriosis Faktor Tiub Signifikan?
AMH (ng/mL) 2.1 ± 1.5 3.4 ± 3.1 ✅ Ya (p=0.004)
Bilangan Ovum 8 ± 6 11 ± 7 ✅ Ya (p=0.000)
Kadar Kehamilan Klinikal 31.2% 36.3% ❌ Tidak (p=0.215)
Kadar Kehamilan Berterusan 19.6% 21.2% ❌ Tidak (p=0.511)

Data dari https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11528178/

 

Strategi Terkini untuk Meningkatkan Kejayaan IVF

Walaupun IVF berkesan, strategi rawatan yang tepat adalah kunci untuk memaksimumkan peluang kejayaan. Berikut adalah pendekatan terkini yang disyorkan oleh pakar:

1. Protokol Rangsangan Ovari: Ultralong GnRH Agonist vs Antagonis

Ultralong GnRH Agonist Protocol melibatkan suntikan GnRH agonist selama 2-6 bulan sebelum rangsangan ovari. Pendekatan ini mengurangkan keradangan dan meningkatkan kadar kehamilan.  Satu kajian di Malaysia melaporkan bahawa protokol ultralong digunakan dalam 70.1% kes pesakit endometriosis yang menjalani IVF-ICSI.

GnRH Antagonist Protocol pula menawarkan tempoh rawatan yang lebih pendek, dos gonadotropin yang lebih rendah, dan risiko Ovarian Hyperstimulation Syndrome (OHSS) yang lebih rendah.

Kesimpulan: Kedua-dua protokol menunjukkan hasil yang setanding . Pilihan bergantung pada profil pesakit dan cadangan pakar.

2. Pembekuan Embrio (FET) Berbanding Pemindahan Segar

Pemindahan embrio beku (FET) selepas pretreatment GnRH agonist mungkin memberikan hasil yang lebih baik berbanding pemindahan segar, kerana ia membolehkan kesan anti-radang GnRH agonist berfungsi sepenuhnya dan mengelakkan kesan buruk estrogen tinggi pada endometrium yang radang.

3. Pembedahan Sebelum IVF: Bila Perlu Dilakukan?

Isu pembedahan untuk endometrioma (sista pada ovari) sebelum IVF adalah topik yang hangat diperkatakan.

  • Kebaikan Pembedahan: Boleh mengurangkan saiz sista (>3cm), mengurangkan kesakitan, dan meningkatkan akses kepada folikel semasa pengambilan ovum .
  • Keburukan Pembedahan: Pembedahan eksisi (stripping) boleh mengurangkan rizab ovari (AMH).

Panduan Terkini:

  • Pembedahan SEBELUM IVF (OPS-IVF) didapati memberikan hasil yang lebih rendah dari segi kualiti embrio dan kadar kehamilan berbanding melakukan pembedahan SELEPAS IVF (IVF-OPS).
  • Garis Panduan ESHRE 2022 mengesyorkan pembedahan endometrioma sebelum IVF hanya untuk kes kesakitan teruk atau untuk meningkatkan akses kepada folikel semasa pengambilan ovum.

Strategi Baru: Aspirasi & Skleroterapi

Satu kajian terkini menunjukkan bahawa aspirasi (menyedut cecair sista) dan skleroterapi di bawah panduan ultrasound transvaginal, digabungkan dengan dienogest, berkesan mengurangkan saiz endometrioma sehingga 58.49% dalam masa 3 bulan, tanpa menjejaskan kualiti ovum atau embrio.

4. Rawatan Alternatif: HIFU (High-Intensity Focused Ultrasound)

HIFU adalah rawatan non-invasif yang menggunakan gelombang ultrasound berfokus untuk memusnahkan lesi adenomyosis atau endometriosis.

Satu laporan kes menunjukkan bahawa pesakit dengan endometriosis tahap IV dan adenomyosis yang mengalami kegagalan berulang IVF berjaya hamil selepas rawatan HIFU digabungkan dengan pretreatment GnRH agonist . Teknologi ini kini tersedia di Malaysia.

 

Faktor Prognostik Kejayaan IVF pada Pesakit Endometriosis

Beberapa faktor mempengaruhi kadar kejayaan IVF:

Faktor Kesan pada Kejayaan
Tempoh Infertiliti yang Panjang Mengurangkan peluang kehamilan secara signifikan .
Endometriosis Tahap Sederhana hingga Teruk (Stages III/IV) Mengurangkan kadar kelahiran hidup
Kehadiran Adenomyosis Mengurangkan kadar kelahiran hidup secara signifikan
Usia Faktor utama yang mempengaruhi kualiti ovum.
Rizab Ovari (AMH/AFC) Paras AMH yang lebih rendah dikaitkan dengan bilangan ovum yang lebih sedikit .
Kehadiran Endometrioma Boleh menjejaskan tindak balas ovari dan kualiti ovum, tetapi pembedahan sebelum IVF mungkin tidak selalu diperlukan.

 

Soalan Lazim (FAQ)

  1. Adakah IVF berkesan untuk endometriosis tahap teruk?
    • Ya. Walaupun cabaran lebih besar, kajian menunjukkan IVF adalah pilihan yang berkesan. Protokol seperti ultralong GnRH agonist dan FET boleh meningkatkan peluang .
  1. Perlukah saya buat pembedahan endometriosis sebelum IVF?
    • Tidak semestinya. Pembedahan mungkin menjejaskan rizab ovari. Garis panduan terkini mengesyorkan pembedahan hanya untuk kes kesakitan teruk atau untuk akses folikel . Bincangkan dengan pakar anda.
  1. Adakah adenomyosis menjejaskan kejayaan IVF?
    • Ya. Kajian menunjukkan adenomyosis (yang sering berlaku bersama endometriosis) mengurangkan kadar kelahiran hidup dalam IVF-ICSI . Rawatan seperti GnRH agonist atau HIFU mungkin membantu.
  1. Apakah protokol IVF terbaik untuk endometriosis?
    • Protokol ultralong GnRH agonist dan antagonist menunjukkan hasil yang setanding . FET selepas pretreatment GnRH agonist mungkin memberikan manfaat tambahan.

 

Kesimpulan: Masih Ada Harapan

Endometriosis adalah cabaran, bukan pengakhiran untuk impian memiliki zuriat. Walaupun ia boleh menjejaskan kualiti ovum dan implantasi, IVF menawarkan peluang kejayaan yang setanding dengan punca ketidaksuburan lain .

Kunci kejayaan adalah:

  1. Diagnosis awal dan rawatan proaktif .
  2. Protokol rawatan yang diperibadikan (ultralong GnRH agonist, FET, rawatan tambahan seperti HIFU jika perlu).
  3. Keputusan berinformasi tentang pembedahan—lakukan hanya jika benar-benar diperlukan.

Jangan biarkan endometriosis melambatkan impian anda. Tindakan awal memberi lebih banyak pilihan dan peluang kejayaan yang lebih tinggi.

Anda mempunyai endometriosis dan sedang merancang IVF?

Buat konsultasi dengan pakar kesuburan kami di Alhaya Fertility. Kami akan menilai keadaan unik anda dan mereka bentuk pelan rawatan peribadi yang memberi anda peluang kejayaan terbaik.

 

Source:
- https://www.e-mjm.org/2024/v79n3/v79-no-3-2024.pdf#49#21
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11528178/
- https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1472648325004274
- https://link.springer.com/article/10.1007/s00404-025-08124-1
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11919999/
- https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1472648325004274
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12587725/

Julai 28, 2026 Artikel